ՀայերենРусскийEnglish
Գլխավոր Մամուլի հաղորդագրություններ Արցախի կանայք և տղամարդիկ
Արցախի կանայք և տղամարդիկ
11.10.2011

ԼՂՀ ազգային վիճակագրական ծառայությունը արդեն չորրորդ տարին մշակում և հանրությանն է ներկայացնում  Արցախի կանայք և տղամարդիկ” վիճակագրական ժողովածուն` տարեցտարի ընդլայնելով ներկայացվող տեղեկությունների ծավալը:

Սեռային բաշխմամբ վիճակագրությունը չափազանց կարևոր է պետության քաղաքականության մեջ գենդերային մոտեցումը արմատավորելու և երկրի տնտեսական, սոցիալական և քաղաքական ոլորտներում կանանց և տղամարդկանց իրավիճակն ըստ պատշաճի գնահատելու համար£ Վիճակագրությունը թույլ է տալիս վեր հանել կանանց և տղամարդկանց կարգավիճակի միջև առկա տարբերությունները, բարձրացնել հասարակության իրազեկվածությունը դրանց վերաբերյալ և պարբերաբար կատարել գենդերային ուսումնասիրություններ:

Արցախի կանայք և տղամարդիկ” ժողովածուի մեջ ամբողջացվել են գենդերային կտրվածքով վարվող վիճակագրությունը ըստ հետևյալ ուղղությունների. բնակչություն, առողջապահություն, սոցիալական ապահովություն և սոցիալական պաշտպանություն, ընտանիք և տնային տնտեսություն, կրթություն և գիտություն, մշակույթ և սպորտ, զբաղվածություն և գործազրկություն, իրավախախտումներ, իշխանություն և ազդեցություն:

 

Քաղաքային և գյուղական բնակչության բաշխումը հիմնական տարիքային խմբերով 2010թ

Քաղաք                                                  Գյուղ

 Women and men in Artsakh_17_10_2011.jpg

 

Ծնվածների բաշխումն ըստ սեռի և ծննդի հերթականության, 2008-2010թթ.

 

 

 

2008

 

2009

 

2010

 

 

Ա

 

Տ

 

Ա

 

Տ

 

Ա

 

Տ

Ընդամենը

 

1180

 

1238

 

1337

 

1484

 

1307

 

1387

ծնվածներ, այդ թվում`

478

534

530

576

496

485

առաջին

358

360

395

434

418

423

երկրորդ

223

222

243

290

236

308

երրորդ

76

67

96

104

94

98

չորրորդ

45

55

73

80

63

73

 

Կանանց կյանքի սպասվող տևողությունը վերջին 3տարիներին 5-6տարով ավել է տղամարդկանց նույն ցուցանիշից:

 

Կյանքի սպասվող տևողությունը ըստ սեռի   2008–2010թթ.

 

 

Տարիներ

 

Ընդամենը

 

Կին

 

Տղամարդ

 

2008

 

73.2

 

76.3

 

70.0

 

2009

 

73.5

 

76.9

 

70.3

 

2010

 

73.9

 

76.5

 

71.2

 

 

Հանրապետությունում 2010թ բժիշկների 69,1տոկոսը և միջին բուժանձնակազմի 98,0տոկոսը կանայք են

 

 

 

 

 

Տնային տնտեսություններն ըստ գլխավորի սեռի 2005թ. մարդահամարի արդյունքներով, %-ով                                                    

 

Կ

Տ

Քաղաք

32.2

67.8

Գյուղ

27.4

72.6

         Ընդամենը

29.8

70.2

Տնտեսության ճյուղերում զբաղվածների սեռային կառուցվածքի դիտարկումը վկայում է, որ 2010թ. կանայք կազմել են զբաղվածների 82.2 տոկոսը առողջապահությունում, 79.0 տոկոսը սոցապահովագրության համակարգում, 77,0 տոկոսը` կրթությունում, 66.6 տոկոսը` մշակույթի և արվեստի, 63.4 տոկոսը` ֆինանսների և վարկի բնագավառում, և միայն 10.7տոկոսը` շինարարության, 21.3 տոկոսը` արդյունաբերության ճյուղերում, 27,1տոկոսը` կառավարման և պաշպանության ոլորտում:

Չնայած այն հանգամանքին, որ զբաղվածների 37,6տոկոսը կանայք են և, ինչպես ներկայացվեց, որոշ ոլորտներում նույնիսկ ավելի մեծ կշիռ ունեն, այդուհանդերձ, աշխատանքի վարձատրության բնագավառում կանանց միջին աշխատավարձը շուրջ 1,9անգամ ցածր է տղամարդկանց միջին աշխատավարձից, այդ տարբերությունը հատկապես ցայտուն է առևտրի, արդյունաբերության և շինարարության ճյուղերում:

Վերջին 10տարիներին կանայք կազմել են պաշտոնապես գրանցված գործազուրկների 90 տոկոսից ավելին:

 

ՊԱՇՏՈՆԱՊԵՍ ԳՐԱՆՑՎԱԾ ԳՈՐԾԱԶՈՒՐԿՆԵՐԻ ԹՎԱՔԱՆԱԿԻ ԲԱՇԽՈՒՄՆ  ԸՍՏ ՍԵՌԻ

Women and men in Artsakh2_17_10_2011.jpg

Առայսօր բիզնեսը ևս կարելի է համարել տղամարդկանց մենաշնորհը, որտեղ կանանց մուտքը նույնքան դժվար է, որքան մեծ քաղաքականություն, 2010թ արդյունքներով գործող իրավաբանական անձանց 21,7տոկոսի տնօրեններն են միայն կանայք: Բայց և այնպես, կանայք որոշակի հաջողությունների հասել են փոքր տնտեսություններում և ընտանեկան բիզնեսի ոլորտում. այսպես, 2010թ արդյունքներով գործող անհատ ձեռնարկատերերի 42,8տոկոսը ԼՂՀ-ում կանայք են: Իհարկե, չի կարելի բացառել նաև, որ շատ դեպքերում նրանց մասնակցությունը ձևական բնույթ է կրում:

Ըստ 2005թ մարդահամարի արդյունքների` գիտական աստիճան ունեցողների 34,5 տոկոսը, հետբուհական և բարձրագույն մասնագիտական կրթություն ունեցողների 55,5 տոկոսը, թերի բարձրագույն և միջին մասնագիտական կրթություն ունեցողների 58,3 տոկոսը կանայք են:

2010/2011ուսումնական տարում աղջիկները կազմել են ԲՈՒՀ-ում սովորողների 54,0տոկոսը, իգական սեռի ներկայացուցիչները գերակայություն ունեն նաև երաժշտական, արվեստի դպրոցներում(67.8տոկոս), մագիստրատուրայում(73.6տոկոս) և ասպիրանտուրայում(84.5տոկոս) սովորողների թվաքանակում:

ԼՂՀ Ազգային ժողովում երկրի բնակչության կեսից ավելին` 52.0տոկոս, կազմող կանայք ունեն ընդամենը 12.1տոկոս տեսակարար կշիռ: ԼՂՀ-ում գործադիր իշխանությունում կանանց ներկայացվածությունը 25, դատական իշխանությունների մարմիններում 20.8տոկոս է: Կանայք գերակշռել են հանրապետության նախագահի(57.7տոկոս), կառավարության աշխատակազմերում(64,3տոկոս):

ԼՂՀ մայրաքաղաքը և յոթ շրջանները ղեկավարում են տղամարդիկ: Բոլոր քաղաքապետները և նրանց տեղակալները ևս տղամարդիկ են, կանայք կազմել են քաղաքային ավագանու անդամների շուրջ 22,5տոկոսը: 217 գյուղական համայնքներից 11-ը կամ 5.1տոկոսը ղեկավարում են կանայք: Ներկայացված թվերը վկայում են կանանց հատկապես ՏԻՄ-ում ցածր մասնակցության մասին:

Ըստ ԼՂՀ ԱՎԾ կողմից իրականացված հետազոտության արդյունքների իրենց առողջական վիճակը շատ լավ և լավ գնահատել է կանանց 66 տոկոսը, տղամարդկանց 71,2 տոկոսը, վատ և շատ վատ` կանանց 7,8 տոկոսը և տղամարդկանց 6,9 տոկոսը: